Falanqayn Sharciyeed: Dastuurka Soomaaliya iyo Aqoonsiga Somaliland Garyaqaan Cabdiqani Xasan

Dastuurka Soomaaliya ee dhawaan la ansixiyey waxa uu abuuray dood sharciyeed iyo siyaasi ah oo qoto dheer, gaar ahaan marka laga eego xiriirka uu la leeyahay arrinta aqoonsiga Somaliland. Qodobada ku saabsan midnimada, madaxbannaanida iyo qaab-dhismeedka federaalka ayaa ah meelaha ugu xasaasisan ee ay khubaradu si gaar ah u eegayaan. Falanqaynta dastuurka cusub waxay u baahan tahay in lagu saleeyo mabda’a is-aaqbalka, heshiisyadii hore, iyo xeerarka caalamiga ah ee is-determinayshinka iyo ilaalinta xuduudaha dawladaha.

Garyaqaan Cabdiqani Xasan waxa uu soo bandhigay faylal iyo cadaymo uu ku sheegay in ay muujinayaan heerka sharci ee ay Somaliland ku doodayso, iyo sida ay u taabanayaan qodobbada dastuurka Soomaaliya. Cadaymahan waxaa ka mid ah qoraallo taariikhi ah, heshiisyo, iyo falanqayn qaanuuni ah oo isku dayaysa in ay qeexdo halka ay ka bilaabmayso iyo halka ay ku dhammaanayso awoodda sharci ee dowladda federaalka marka laga hadlayo Somaliland. Arrintani waxay u baahan tahay dood furan, cilmi ku dhisan, oo ka fog hadallo kicin iyo siyaasad kaliya ku salaysan.

Faylasha aqoonsiga Somaliland ee banaanka la keenay waxay soo jeedinayaan su’aalo muhiim ah: maxay ka dhigan yihiin marka laga eego sharciga caalamiga ah, sideese ay ula jaanqaadi karaan qodobbada dastuurka Soomaaliya ee cusub? Qaar ka mid ah qodobada dastuurka ayaa si adag u adkeynaya midnimada iyo dhul-wadaagga, halka doodaha Somaliland ay ku saleysan yihiin taariikhda gumaysiga, heshiisyadii 1960-kii, iyo xaqa dadku u leeyihiin in ay aayahooda ka tashadaan.

Garyaqaan Cabdiqani Xasan waxa uu isku dayayaa in uu isku xiro labada dhinac: qoraalka rasmiga ah ee dastuurka iyo cadaymaha Somaliland soo bandhigtay, si loo helo sawir sharciyeed oo dhammaystiran. Falanqayntiisu waxay ku boorrinaysaa in la akhriyo dastuurka iyadoo la tixgelinayo heshiisyadii hore, go’aannada caalamiga ah, iyo xaqiiqada siyaasadeed ee maanta jirta. Ugu dambayn, xal waara waxa uu iman karaa oo keliya marka la isku daro sharci, siyaasad iyo rabitaanka shacabka, iyadoo la ilaalinayo nabadda iyo wada noolaanshaha guud ee gobolka.